Đại hội đồng LHQ ủng hộ nỗ lực của Palestine gia nhập làm thành viên

11/05/2024 Reuters - VOA

Màn hình hiển thị kết quả biểu quyết trong cuộc biểu quyết của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc về dự thảo nghị quyết công nhận Palestine đủ điều kiện trở thành thành viên chính thức của LHQ, tại New York, ngày 10 tháng 5 năm 2024.

Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ngày thứ Sáu ủng hộ với tỉ lệ áp đảo nỗ lực của Palestine trở thành thành viên chính thức của LHQ bằng cách công nhận họ đủ điều kiện gia nhập và đề xuất Hội đồng Bảo an LHQ “xét lại vấn đề một cách thuận lợi.”

Cuộc biểu quyết của Đại hội đồng gồm 193 thành viên là một cuộc khảo sát toàn cầu về sự ủng hộ dành cho nỗ lực vận động của Palestine trở thành thành viên chính thức của LHQ - một bước đi trên thực tế sẽ là công nhận một nhà nước Palestine - sau khi Mỹ phủ quyết tại Hội đồng Bảo an LHQ vào tháng trước.

Đại hội đồng thông qua một nghị quyết với 143 quyết thuận và chín biểu quyết chống - bao gồm Mỹ và Israel - trong khi 25 quốc gia không biểu quyết. Nó không trao cho Palestine tư cách thành viên đầy đủ của LHQ mà chỉ công nhận họ có đủ điều kiện để gia nhập.

Nghị quyết "xác định rằng Nhà nước Palestine... do đó nên được kết nạp làm thành viên" và "khuyến nghị Hội đồng Bảo an xét lại vấn đề một cách thuận lợi."

Việc Palestine vận động để trở thành thành viên đầy đủ của Liên Hợp Quốc diễn ra bảy tháng sau chiến tranh nổ ra giữa Israel và các phần tử chủ chiến người Palestine Hamas ở Dải Gaza, và trong khi Israel đang mở rộng các khu định cư ở Bờ Tây bị chiếm đóng, điều mà LHQ coi là bất hợp pháp.

Hồ sơ đệ nạp trở thành thành viên đầy đủ của LHQ trước tiên cần phải được Hội đồng Bảo an gồm 15 thành viên và sau đó là Đại hội đồng chấp thuận. Nếu nghị quyết này được hội đồng biểu quyết một lần nữa, nó có thể sẽ đối mặt với số phận tương tự: bị Mỹ phủ quyết.

Phó Đại sứ Mỹ tại LHQ Robert Wood nói với Đại hội đồng sau cuộc biểu quyết rằng các biện pháp đơn phương tại LHQ và trên thực địa sẽ không giúp thúc đẩy giải pháp hai nhà nước.

"Biểu quyết của chúng tôi không phản ánh sự phản đối đối với việc thành lập một nhà nước Palestine; chúng tôi đã nói rất rõ ràng rằng chúng tôi ủng hộ điều đó và tìm cách thúc đẩy nó một cách có ý nghĩa. Thay vào đó, biểu quyết là sự thừa nhận tư cách nhà nước sẽ chỉ đến từ một quá trình bao gồm các cuộc đàm phán trực tiếp giữa các bên," ông nói.

Liên Hợp Quốc từ lâu đã ủng hộ viễn kiến hai quốc gia sống cạnh nhau trong các đường biên giới an ninh và được công nhận. Người Palestine muốn có một nhà nước ở Bờ Tây, đông Jerusalem và Dải Gaza, tất cả lãnh thổ bị Israel chiếm giữ trong cuộc chiến năm 1967 với các quốc gia Ả-rập láng giềng.

Nghị quyết của Đại hội đồng được thông qua hôm thứ Sáu sẽ trao cho Palestine một số quyền và đặc quyền bổ sung từ tháng 9 năm 2024 - như một ghế trong số các thành viên LHQ trong hội trường - nhưng họ sẽ không được quyền biểu quyết trong cơ quan này.

Palestine hiện là một quốc gia quan sát viên phi thành viên.

Mỹ, Úc, Nhật, Philippines cam kết gia tăng hợp tác quốc phòng

04/05/2024 - VOA

Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Lloyd Austin và các đối tác từ Úc, Nhật và Philippines tham dự hội nghị các bộ trưởng quốc phòng lần thứ hai ngày 2/5/2024 tại Hawai, Mỹ.

Bộ trưởng Quốc phòng các nước Mỹ, Úc, Nhật Bản và Philippines cam kết sẽ tăng cường hợp tác khi gặp nhau hôm 2/5 tại Hawaii để dự cuộc họp chung lần thứ nhì trong bối cảnh lo ngại về các hoạt động của Trung Quốc ở Biển Đông.

Cuộc gặp diễn ra sau khi bốn nước vào tháng trước tổ chức cuộc tập trận hải quân chung đầu tiên ở Biển Đông, một tuyến đường vận chuyển quan trọng nơi Bắc Kinh có tranh chấp lãnh thổ âm ỉ lâu nay với một số quốc gia Đông Nam Á và đã gây báo động với các hành vi hung hăng gần đây trong vùng biển tranh chấp.

Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Lloyd Austin nói với các phóng viên tại một cuộc họp báo sau cuộc thảo luận rằng cuộc tập trận đã tăng cường khả năng các nước làm việc cùng nhau, xây dựng mối liên kết giữa các lực lượng của họ và nhấn mạnh cam kết chung đối với luật pháp quốc tế trên biển.

Bộ trưởng Quốc phòng Úc Richard Marles cho biết các bộ trưởng quốc phòng đã bàn về việc tăng nhịp độ các cuộc tập trận phòng thủ của họ.

Ông Marles nói tại cuộc họp báo chung với những người đồng cấp: “Hôm nay, các cuộc họp mà chúng tôi tổ chức thể hiện một thông điệp rất có ý nghĩa đối với khu vực và thế giới về 4 nền dân chủ cam kết tuân thủ trật tự toàn cầu dựa trên luật lệ”.

Ông Austin đã tiếp đón các bộ trưởng quốc phòng tại trụ sở khu vực của quân đội Hoa Kỳ, Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương Hoa Kỳ, tại Trại H.M. Smith trên những ngọn đồi phía trên Trân Châu Cảng. Trước đó cùng ngày, ông Austin đã có các cuộc gặp song phương riêng biệt với Úc và Nhật Bản, sau đó là cuộc gặp ba bên với Úc và Nhật Bản.

Bộ trưởng quốc phòng của bốn quốc gia đã tổ chức cuộc họp đầu tiên tại Singapore vào năm ngoái.

Hoa Kỳ có các hiệp ước quốc phòng kéo dài hàng thập niên với cả ba quốc gia này.

Hoa Kỳ không có tuyên bố chủ quyền tại Biển Đông, nhưng đã triển khai các tàu Hải quân và máy bay chiến đấu trong cái mà họ gọi là các hoạt động tự do hàng hải nhằm thách thức các yêu sách của Trung Quốc đối với hầu như toàn bộ tuyến đường thủy này. Hoa Kỳ cho biết quyền tự do hàng hải và hàng không trong vùng biển là lợi ích quốc gia của Mỹ.

Ngoài Trung Quốc và Philippines, Việt Nam, Malaysia, Đài Loan và Brunei cũng có những tuyên bố chủ quyền chồng chéo ở vùng biển giàu tài nguyên này. Bắc Kinh đã từ chối công nhận phán quyết của trọng tài quốc tế năm 2016 vô hiệu hóa các yêu sách mở rộng của Trung Quốc dựa trên cơ sở lịch sử.

Đặc biệt, các cuộc xung đột giữa Bắc Kinh và Manila đã bùng phát kể từ năm ngoái. Đầu tuần này, các tàu tuần duyên Trung Quốc đã bắn vòi rồng vào hai tàu tuần tra Philippines ngoài khơi bãi cạn Scarborough, khiến cả hai tàu bị hư hại.

Các cuộc đối đầu lặp đi lặp lại trên biển đã làm dấy lên lo ngại về một cuộc xung đột lớn hơn có thể khiến Trung Quốc và Mỹ rơi vào tình thế xung đột. Mỹ đã nhiều lần cảnh báo rằng họ có nghĩa vụ phải bảo vệ Philippines - đồng minh hiệp ước lâu đời nhất của họ ở châu Á - nếu các lực lượng của Philippines, tàu hoặc máy bay bị tấn công vũ trang, kể cả ở Biển Đông.

Chính quyền của Tổng thống Joe Biden cho biết họ đặt mục tiêu xây dựng cái mà họ gọi là “mạng lưới” các liên minh ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương ngay cả khi Mỹ đang vật lộn với cuộc chiến Israel-Hamas và cuộc xâm lược của Nga tại Ukraine.

Bắc Kinh cho rằng việc tăng cường liên minh của Mỹ ở châu Á là nhằm mục đích kiềm chế Trung Quốc và đe dọa sự ổn định trong khu vực.

Sinh viên Mỹ biểu tình phản chiến kiểu Chiến tranh Việt Nam: nguyên nhân, mục đích và tác động

4.5.2024 - BBC

Getty Images. Một sinh viên bị bắt trong cuộc biểu tình ủng hộ Palestine tại Đại học Texas ở Austin vào ngày 24/4

Hàng ngàn sinh viên tại hơn 130 trường đại học và cao đẳng ở Mỹ đã biểu tình phản đối cuộc chiến ở Gaza bằng việc diễu hành và cắm trại.

Đã có hơn 2.000 người biểu tình bị bắt, nhưng các cuộc biểu tình vẫn chưa cho thấy dấu hiệu sẽ sớm dừng lại, ngay cả khi các trường đại học đang chuẩn bị tổ chức lễ tốt nghiệp sau vài ngày nữa.

Vì sao biểu tình?

Kể từ vụ tấn công của Hamas ngày 7/10/2023 và các chiến dịch tấn công trả đũa của Israel, sinh viên Mỹ đã tổ chức nhiều cuộc diễu hành, biểu tình ôn hòa, tuyệt thực và gần đây nhất là lập trại để phản đối chiến tranh.

Họ yêu cầu các trường đại học, nhiều trường có những quỹ tài trợ khổng lồ, phải thoái vốn khỏi Israel.

Đối với nhiều người biểu tình, thoái vốn tức là cắt đứt quan hệ giữa các quỹ này và các công ty Israel hoặc các công ty có kinh doanh với Israel.

Nhiều người muốn các trường đại học chấm dứt cả các mối quan hệ học thuật với các tổ chức Israel.

Các nhà hoạt động sinh viên cho rằng các doanh nghiệp làm ăn ở Israel hoặc hợp tác kinh doanh với các tổ chức Israel đang tiếp tay cho cuộc chiến ở Gaza - và các trường đại học có đầu tư vào các doanh nghiệp nói trên cũng thế.

Quỹ tài trợ của các trường đại học tài trợ cho gần như mọi thứ, từ phòng thí nghiệm đến các quỹ học bổng.

Nguồn cung chủ yếu của các quỹ này là lợi nhuận từ hàng triệu, hàng tỷ USD tiền đầu tư.

• Cuộc sống ở Gaza: 'Chiến tranh khiến chúng tôi tụt hậu 100 năm' - 18 tháng 11 năm 2023
• Gaza: Ít nhất một nửa nhà cửa bị phá hủy hoặc hư hại nghiêm trọng - 31 tháng 1 năm 2024
• Đánh bom Lãnh sự quán Iran: Việt Nam lên án, Mỹ cảnh giác cao độ - 6 tháng 4 năm 2024

Các cuộc biểu tình bắt đầu thế nào?

Việc lập trại bắt đầu vào tháng trước (tháng 4/2024), khi hàng chục sinh viên tại đại học Columbia dựng lều trên bãi cỏ trong khuôn viên trường.

Sự việc diễn ra trong khi chủ tịch trường đại học này đang giải trình với Hạ viện Mỹ về chủ nghĩa bài Do Thái.

Chỉ một ngày sau đó, cảnh sát đã tới và bắt những người biểu tình, châm ngòi cho làn sóng hành động tại các đại học khác khắp nước Mỹ.

Các nhà hoạt động sau đó đã nhanh chóng lập lại khu trại tại Đại học Columbia và cuối cùng chuyển vào trong một tòa nhà của trường.

Cảnh sát sau đó lại được gọi tới do có hành vi phá hoại và có nguy cơ mất an toàn cho cộng đồng, theo thông tin từ đại học này.

Tổng cộng có hơn 100 người đã bị bắt giữ khi tòa nhà và khu trại bị giải tán.

Sinh viên biểu tình ở những đâu?

Reuters. Biểu tình tại Đại học Michigan

Cuộc khủng hoảng ngày càng tăng ở Đại học Columbia truyền cảm ứng cho nhiều cuộc biểu tình và lập trại tương tự trên khắp nước Mỹ, bao gồm ở các đại học như Yale, Harvard, Princeton, MIT, UC Berkeley…

BBC đã đếm được hơn 130 trường đại học và cao đẳng ở Mỹ có xảy ra các vụ biểu tình và lập trại trong vài tuần qua.

Các cuộc biểu tình diễn ra ở thủ đô Washington DC và 45 bang khác của Mỹ.

Tuần trước, những người ủng hộ Palestine cũng đã tập trung tại các đại học ở Úc, Canada, Pháp, Ý và Anh.

Các trường đại học xử lý thế nào?

Getty Images. Một người cầm tấm bảng kêu gọi chấm dứt các hành động bài Do Thái trong các cuộc biểu tình

Một số trường đang điều đình với học sinh, số khác đã ra tối hậu thư mà kết quả là việc gọi cảnh sát tới xử lý.

Một thỏa thuận về giới hạn quy mô của khu trại đã được lập ra giữa Đại học Northwestern (Đại học Tây Bắc, gần thành phố Chicago) và người biểu tình.

Một thỏa thuận khác được lập ra giữa Đại học Brown và sinh viên của mình.

Để đổi lại việc sinh viên dẹp khu trại, đại học này đã đồng ý tổ chức một cuộc bỏ phiếu về việc thoái vốn vào tháng 10.

Các chính trị gia đã yêu cầu các trường đại học phải làm nhiều hơn thế.

Họ nhấn mạnh vào các vụ việc bài Do Thái ở một số cuộc biểu tình.

Sinh viên Do Thái tại một số trường đại học đã kể với BBC về những sự cố khiến họ cảm thấy không thoải mái và sợ hãi.

Những vụ việc này bao gồm khẩu hiệu và biểu ngữ ủng hộ Hamas, một tổ chức bị chính quyền coi là khủng bố, va chạm thể chất và những sự đe dọa họ cảm nhận được.

Bao nhiêu người đã bị bắt?

Getty Images. Các vụ bắt giữ tại Đại học Columbia đã châm ngòi cho hàng loạt cuộc biểu tình của sinh viên trên khắp nước Mỹ

Theo một thống kê của AP, hơn 2.000 người đã bị bắt tại các cuộc biểu tình trên khắp nước Mỹ.

Chỉ trong hai ngày đầu tiên của tháng Năm, hàng trăm người đã bị bắt giữ tại nhiều trường đại học, bao gồm Yale, Dartmouth, Stony Brook, Portland State, Đại học Wisconsin và Đại học Texas tại Dallas.

Tại Đại học California tại Los Angeles, 210 người đã bị bắt giữ sau khi cảnh sát tiến hành giải tán một khu trại ủng hộ Palestine.

Đầu tuần này ở New York, 282 người đã bị bắt sau khi cảnh sát dọn dẹp tòa nhà Hamilton Hall của Đại học Columbia và khu cắm trại trong khuôn viên.

Tòa nhà Hamilton Hall trước đó đã bị người biểu tình chiếm đóng.

Con số 282 người này tính cả những người bị bắt tại trường Đại học Thành phố New York ở gần đó.

Biểu tình có kết quả không?

Nhiều năm qua, các nhóm sinh viên ủng hộ Palestine đã kêu gọi các cơ sở giáo dục hỗ trợ phong trào Tẩy chay, Thoái vốn, Cấm vận (Boycott, Divestment and Sanctions – BDS), như một cách để đẩy lùi Israel.

Dù một số đã cắt đứt quan hệ tài chính với Israel, không có trường đại học nào ở Mỹ từng cam kết thực hiện BDS.

Dù việc thoái vốn sẽ có ít hoặc không có tác động tới cuộc chiến ở Gaza, người biểu tình cho rằng việc này sẽ giúp nhận diện rõ những kẻ hưởng lợi từ chiến tranh và nâng cao nhận thức về vấn đề này.

Đáp lại, hiện Israel đã cấm một số nhóm ủng hộ BDS vào đất nước này.

Vì sao sinh viên nhắc tới các cuộc biểu tình chống Chiến tranh Việt Nam?

Stuart Lutz/Gado/Getty Images. Sinh viên biểu tình phản chiến tại Đại học Bang Bắc Carolina State ở Raleigh, Bắc Carolina vào năm 1970

Các nhà hoạt động tại Columbia và nhiều nơi khác đã nhắc tới các cuộc biểu tình phản đối sự tham gia của Mỹ vào Chiến tranh Việt Nam thời điểm cuối thập niên 1960.

Khi đó, hàng ngàn người đã bị bắt và hàng loạt các cuộc va chạm bạo lực với cảnh sát đã xảy ra.

Năm 1970, bốn sinh viên tại Ohio đã thiệt mạng sau khi Vệ binh Quốc gia Hoa Kỳ nổ súng.

Cái chết của họ đã châm ngòi cho nhiều cuộc biểu tình trên khắp nước Mỹ và buộc nhiều trường đại học phải đóng cửa.

Hiện Vệ binh Quốc gia không được điều động tới các cuộc biểu tình chống cuộc chiến ở Gaza.

Lễ tốt nghiệp có bị ảnh hưởng?

Cuối tuần này, lễ tốt nghiệp sẽ được tổ chức trên khắp nước Mỹ.

Các cuộc biểu tình cũng được cho là sẽ tiếp diễn, bao gồm tại Đại học Indiana và Đại học Michigan.

Đại học Michigan đã hướng dẫn tình nguyện viên cách giảm thiểu thiệt hại nếu có sự cố - một sự thay đổi so với nhiệm vụ hướng dẫn khách tham quan khuôn viên trường mà họ thường đảm nhiệm.

Hiện vẫn chưa biết chính xác các cuộc biểu tình tại lễ tốt nghiệp sẽ diễn ra thế nào.

Tại Đại học Nam California, lễ tốt nghiệp đã bị hủy bỏ do những tác động tiềm ẩn của các cuộc biểu tình.

Hôm thứ Sáu 3/5, trường đã thông báo sẽ tổ chức một sự kiện vinh danh sinh viên tốt nghiệp tại sân vận động LA Memorial Coliseum.

Tin liên quan

• Viện trợ nước ngoài, quyên góp, thuế và tiền ảo: Hamas kiếm tiền bằng cách nào?
• Ai là lãnh đạo chủ chốt của Hamas?

Lãnh đạo LHQ ‘kinh hoàng’ trước báo cáo về mộ tập thể tại các bệnh viện ở Gaza

23/04/2024 Reuters - VOA

Quang cảnh đống đổ nát tại Bệnh viện Al Shifa bị phá hủy ở thành phố Gaza trong hình ảnh được công bố ngày 6/4/2024.

Người đứng đầu cơ quan nhân quyền của Liên Hiệp Quốc Volker Turk hôm 23/4 nói ông “kinh hoàng” trước việc phá hủy các cơ sở y tế Nasser và Al Shifa ở Gaza cũng như các báo cáo về những ngôi mộ tập thể chứa hàng trăm thi thể ở đó, theo lời một phát ngôn viên.

Chính quyền Palestine báo cáo đã tìm thấy thi thể trong các ngôi mộ tập thể tại một bệnh viện ở Khan Younis trong tuần này sau khi nó bị quân đội Israel bỏ hoang. Các thi thể cũng được báo cáo tại khu vực bệnh viện Al Shifa sau một hoạt động của lực lượng đặc biệt Israel.

“Chúng tôi cảm thấy cần phải gióng lên hồi chuông cảnh báo vì rõ ràng đã có nhiều thi thể được phát hiện”, Người phát ngôn của Cao ủy Nhân quyền Liên Hiệp Quốc, Ravina Shamdasani, nói.

“Một số người trong số họ bị trói tay, điều này tất nhiên cho thấy sự vi phạm nghiêm trọng luật nhân quyền và luật nhân đạo quốc tế, và những việc này cần phải được điều tra thêm”.

Bà Shamdasani cho biết thêm rằng văn phòng nhân quyền Liên Hiệp Quốc đang làm việc để chứng thực các báo cáo của các quan chức Palestine rằng có 283 thi thể được tìm thấy tại Nasser và 30 thi thể tại Al Shifa.

Theo những báo cáo đó, các thi thể được chôn dưới đống rác thải, bao gồm cả phụ nữ và người già.

Phát biểu tại cuộc họp báo của Liên Hiệp Quốc thông qua bà Shamdasani, ông Turk cũng chỉ trích các cuộc tấn công của Israel vào Gaza trong những ngày gần đây, mà ông cho rằng đã giết chết hầu hết phụ nữ và trẻ em.

Ông cũng lặp lại cảnh báo chống lại một cuộc tấn công toàn diện vào Rafah, nói rằng điều này có thể dẫn đến “tội ác tàn bạo hơn nữa”.

Israel trả đũa Iran, liệu chiến tranh có bùng nổ?

19/04/2024 - VOA

Bảng cổ động bài Israel với hình ảnh tên lửa Iran trên đường phố Tehran.

Israel dường như đã đáp trả Israel vào hôm 19/4 – gần một tuần sau khi Iran bắn hơn 300 tên lửa và máy bay không người lái vào lãnh thổ Israel vào tối ngày 13/4 trong một cuộc đối đầu quân sự trực tiếp đầu tiên giữa Cộng hòa Hồi giáo Iran và Nhà nước Do Thái, theo Reuters.

Hãng tin này cho biết các vụ nổ đã vang lên ở thành phố Isfahan của Iran mà các nguồn của họ cho là ‘hành động tấn công của Israel’. Truyền thông và các quan chức Iran cũng cho biết có một vài vụ nổ, mà họ nói đó là do hệ thống phòng không của họ đã bắn trúng ba máy bay không người lái trên thành phố Isfahan.

Dư luận khắp nơi tin rằng đây là hành động Israel đáp trả cuộc tấn công của Iran nhưng sự đáp trả này chỉ ‘ở mức giới hạn’ để không leo thang xung đột trong khu vực trong bối cảnh Israel đang chịu sức ép của Mỹ và các nước phương Tây trong khi Iran cũng không muốn chiến tranh lan rộng, một nhà nghiên cứu nói với VOA.

Quy mô hạn chế của cuộc tấn công và phản ứng lặng lẽ của Iran dường như cho thấy nỗ lực các nhà ngoại giao vốn đã làm việc suốt ngày đêm để ngăn chặn chiến tranh bùng phát toàn diện, đã ‘thành công’, Reuters nhận định.

Đáng chú ý, chính quyền Iran đã gọi vụ việc này là cuộc tấn công của ‘những kẻ xâm nhập’ chứ không nêu đích danh Israel. Do đó, Iran đã loại bỏ sự cần thiết phải trả đũa.

Cuộc tấn công của Iran hôm 13/4 đã đặt chính quyền Israel vào tình thế tiến thoái lưỡng nan là phải cân bằng giữa áp lực quốc tế kêu gọi kiềm chế và áp lực từ trong nước đòi phải có phản ứng thích hợp.

Nội các chiến tranh của Israel đã họp liên tục kể từ đó đến nay. Ngay sau cuộc họp kéo dài gần ba giờ đồng hồ hôm 15/4, nội các chiến tranh của Israel quyết tâm sẽ đáp trả Iran nhưng không cho biết thời gian và quy mô đáp trả, theo CNN.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu phải cân nhắc lời kêu gọi của liên minh cánh hữu cầm quyền là cần phản ứng mạnh mẽ với Iran bất chấp nguy cơ bị quốc tế cô lập khi mở rộng cuộc chiến mà không có sự ủng hộ quốc tế.

Áp lực từ đồng minh

Tuy nhiên, phản ứng của Israel bị giới hạn bởi vì họ đang hành động trong một liên minh không chính thức, ông Tamir Hayman, cựu giám đốc tình báo quân sự của Israel, viết trên X. Không chỉ mình Israel đánh chặn các tên lửa Iran mà họ còn có sự giúp đỡ của Mỹ, Anh, Pháp và cả Jordan.

“Đồng minh hỗ trợ là hiệu quả và quan trọng, nhưng nó sẽ hạn chế tự do đáp trả,” ông Hayman, lãnh đạo Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia (INSS) ở Tel Aviv, nói với CNN.

Trước đó, Tổng thống Mỹ Joe Biden và đội ngũ an ninh quốc gia của ông đã nói với những người đồng cấp Israel rằng Mỹ sẽ không tham gia vào bất kỳ hành động tấn công nào chống Iran, các quan chức Mỹ nắm rõ vấn đề nói với CNN. Ông Biden đã tìm cách thuyết phục Israel rằng thành tích đánh chặn là chiến thắng lớn cho nên không cần phải phản ứng nữa. Thay vào đó, ông Biden muốn Tel Aviv dùng giải pháp ngoại giao.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron kêu gọi Israel nhắm vào cô lập Iran thay vì leo thang tình hình, còn Thủ tướng Đức Olaf Scholz cảnh báo Iran không nên tiến hành thêm các cuộc tấn công và cho biết Israel cũng phải góp phần làm giảm leo thang.

Trong cuộc gặp với ông Netanyahu ở Tel Aviv hôm 17/4, Ngoại trưởng Đức Annalena Baerbock và người đồng cấp Anh David Cameron đã kêu gọi Israel kiềm chế.

Tuyên bố chung của nhóm G7 do Ý, nước chủ tịch luân phiên của khối, đưa ra hôm 14/4 cũng cảnh báo là ‘cần phải tránh gây ra leo thang không thể kiểm soát ở khu vực’.

Chính trị trong nước

Thủ tướng Benjamin Netanyahu lãnh đạo liên minh cầm quyền cánh hữu nhất trong lịch sử Israel, và giữ cho chính phủ không sụp đổ đòi hỏi ông phải xoa dịu những người theo đường lối cứng rắn.

Alon Pinkas, một nhà ngoại giao Israel kỳ cựu, được CNN dẫn lời nói rằng quyết định trả đũa nào của Israel cũng bị chi phối mạnh mẽ bởi chính phủ cực hữu của Thủ tướng Netanyahu và nhu cầu giữ vững ghế của chính ông Netanyahu.

Tuy nhiên, ông Pinkas cũng nói thêm rằng công chúng Israel không muốn mở thêm một mặt trận nữa khi mà quân đội Israel vẫn đang chiến đấu với Hamas ở Gaza.

“Mọi người vẫn còn tan nát và sốc về những gì đã xảy ra vào hôm 7/10 (ngày mà Hamas tấn công), do đó tôi không nghĩ công chúng mong muốn leo thang và mở ra một cuộc xung đột hoàn toàn trực tiếp với Iran,” nhà ngoại giao Israel nói.

Trả đũa giới hạn

Do đó, các nhà phân tích cho rằng Israel có rất ít lựa chọn, và mỗi lựa chọn đều đi kèm với một cái giá, nhất là khi họ đang dính vào một cuộc chiến tàn khốc kéo dài đã sáu tháng với Hamas ở Dải Gaza và đang đối đầu với các nhóm phiến quân được Iran hậu thuẫn trong khu vực

Israel chưa bao giờ tiến hành tấn công quân sự trực tiếp vào lãnh thổ Iran. Tổng thống Iran Ebrahim Raisi hôm 15/4 đã cảnh báo rằng ‘những hành động làm tổn hại lợi ích của Iran dù là nhỏ nhất cũng sẽ hứng chịu phản ứng ‘nghiêm trọng, bao quát và đau đớn’.

“Ưu tiên của Israel là tiếp tục và tập trung đạt được các mục tiêu chính ở Gaza, chứ không phải mở một mặt trận mới,” ông Raz Zimmt, chuyên gia về Iran tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia (INSS) ở Tel Aviv, nói với CNN.

Tiến sỹ Nguyễn Hồng Hải, chuyên giảng dạy ngành Quan hệ Quốc tế tại Đại học VinUni ở Hà Nội, nhận định với VOA rằng nội các chiến tranh Israel đã đạt được đồng thuận cao về việc phải có hành động trả đũa của Iran.

“Tôi nghĩ rằng họ (Israel) không dễ dàng chấp nhận bỏ qua cuộc tấn công vừa rồi của Iran bởi vì mối quan hệ xung khắc giữa Iran và Israel nó đã âm ỉ từ lâu rồi. Trước đây Iran thậm chí còn tuyên bố sẽ xóa sổ Israel ra khỏi bản đồ thế giới. Ngược lại Israel luôn coi sự phát triển hạt nhân của Iran là mối đe dọa đối với Nhà nước Do Thái,” Tiến sỹ Hải phân tích.

Tuy nhiên, nếu việc đáp trả của Israel diễn ra ở quy mô lớn và gây ra thiệt hại hại nặng nề cho Iran thì Iran ‘chắc chắn sẽ đáp trả mạnh mẽ trở lại. “Lúc đó cuộc chiến sẽ có nguy cơ lan rộng ra toàn khu vực và thu hút sự can dự của các nước bên ngoài,” ông cảnh báo.

“Nếu như họ (Tel Aviv) thật sự phớt lờ tất cả các lời cảnh báo mà tấn công Iran thì đó sẽ là điều tồi tệ đối với cả khu vực và thế giới.”

Ông cho rằng Israel chỉ tấn công Iran ‘ở mức độ chấp nhận được’ đối với Mỹ ngay cả khi Washington không đồng tình về bất kỳ hành động trả đũa nào.

Mỹ không muốn leo thang

Tiến sỹ Hải giải thích Mỹ và các nước phương Tây không muốn xung đột Iran-Israel leo thang vì cuộc chiến Nga-Ukraine đang diễn ra và Mỹ cũng đang bận tâm về tình hình khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

“Tôi nghĩ Mỹ đã làm hết khả năng để ngăn cản Israel leo thang hơn nữa hoặc là tấn công Iran ở quy mô lớn,” ông nói.

“Phương Tây muốn dồn lực để hỗ trợ Ukraine giành chiến thắng trước Nga và để duy trì vị thế trong cuộc cạnh tranh với Trung Quốc ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương,” ông nói thêm.

Ngoài ra, nếu căng thẳng Iran-Israel lan rộng thành khủng hoảng lớn thì ‘sẽ có tác động tiêu cực đến chiến dịch tái tranh cử của ông Biden’, Tiến sỹ Hải nhận định và cho rằng nếu ông Biden thành công trong việc giữ cho lò lửa chiến tranh Trung Đông không lan rộng thì ông sẽ ghi điểm về đối ngoại.

‘Như vậy là đã đủ’

Về phần Tehran, Tiến sỹ Hải cho rằng họ ở trong thế bắt buộc phải hành động sau khi sứ quán của họ ở Syria bị tấn công mà họ buộc tội Israel đứng đằng sau. Cuộc tấn công này làm 7 thành viên Vệ binh Cộng hòa, trong đó có các tướng lĩnh cấp cao của Iran, thiệt mạng. “Họ phải hành động để giữ được sự ủng hộ của người dân và duy trì chủ nghĩa dân tộc,” ông giải thích.

“Vừa rồi họ cũng gửi một thông điệp rõ ràng đến Israel là đã tấn công có giới hạn như vậy thôi bởi vì họ phải giữ thể diện cả ở trong nước lẫn đối ngoại.”

Theo lời ông thì Tehran biết rõ khả năng phòng thủ tên lửa của Israel được sự hỗ trợ của Mỹ và các đồng minh nên hành động tấn công của họ ‘là có tính toán kỹ’, ‘tấn công có giới hạn’ và ‘rõ ràng là không muốn leo thang’.

“Họ cũng thừa hiểu rằng nếu họ đi quá xa, gây thiệt hại lớn cho Israel thì khả năng can dự của Mỹ là rất lớn. Cho nên họ có tính toán và tấn công có giới hạn là vì vậy,” ông nói thêm.

Sau vụ phóng tên lửa và drone vào Israel, Tehran đã nói rằng họ không muốn leo thang xung đột và ‘như vậy là đã đủ’. Họ cũng đã báo trước cho chính quyền các nước trong khu vực, kể cả Mỹ, 72 giờ trước khi tấn công xảy ra, mặc dù điều này đã bị Mỹ bác bỏ, trong một động thái được các nhà phân tích cho là nhằm giảm thiểu tác động của cuộc tấn công.

Tehran báo hiệu không trả đũa Israel sau khi bị tấn công bằng máy bay không người lái

19/04/2024 Reuters - VOA

Một người phụ nữ đi ngang qua biểu ngữ có hình tên lửa đang được phóng, ở phía bắc Tehran của Iran hôm 19/4.

Các vụ nổ xảy ra tại một thành phố của Iran vào sáng ngày 19/4 trong những gì mà các nguồn tin mô tả là một cuộc tấn công của Israel, nhưng Tehran đã hạ giảm vụ việc và cho biết họ không có kế hoạch trả đũa – một phản ứng dường như được cho là theo hướng ngăn chặn một cuộc chiến tranh trên diện rộng trong khu vực.

Quy mô hạn chế của cuộc tấn công và phản ứng im lặng của Iran dường như báo hiệu nỗ lực thành công của các nhà ngoại giao đang tìm cách ngăn chặn một cuộc chiến tranh toàn diện kể từ cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa của Iran vào Israel hôm 13/4.

Truyền thông và các quan chức Iran mô tả một vài vụ nổ mà họ cho là do lực lượng phòng không bắn trúng ba máy bay không người lái trên thành phố Isfahan ở miền trung Iran. Đáng chú ý, họ gọi vụ việc là một cuộc tấn công của "những kẻ xâm nhập", chứ không phải của Israel, khiến việc này không cần thiết phải trả đũa.

Một quan chức cấp cao của Iran nói với Reuters rằng họ không có kế hoạch đáp trả Israel về vụ việc.

“Nguồn từ bên ngoài của vụ việc vẫn chưa được xác nhận. Chúng tôi chưa bị bất kỳ cuộc tấn công từ bên ngoài nào và cuộc thảo luận nghiêng về việc xâm nhập hơn là tấn công,” quan chức này nói.

Ông Jonathan Lord, người đứng đầu chương trình an ninh Trung Đông tại Trung tâm An ninh Hoa Kỳ Mới, một tổ chức nghiên cứu của Mỹ, nói rằng điều này “dường như cho thấy Iran đang tìm cách bước ra khỏi bờ vực, giảm thiểu tác động của cuộc tấn công và có lẽ giảm leo thang từ đây".

Israel không nói gì về vụ việc và đồng minh của họ là Washington cũng từ chối bị cuốn vào. Khi được hỏi nhiều lần về vấn đề này tại một cuộc họp báo ở Ý, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken cho biết ông sẽ không bình luận ngoài việc nói rằng Hoa Kỳ cam kết đảm bảo an ninh của Israel nhưng không tham gia vào bất kỳ hoạt động tấn công nào.

Bạo lực giữa Israel và các lực lượng ủy nhiệm của Iran trên khắp Trung Đông đã gia tăng trong suốt 6 tháng đổ máu ở Gaza, làm dấy lên lo ngại cuộc chiến âm thầm giữa những kẻ thù lâu đời này có thể biến thành xung đột trực tiếp.

Kêu gọi bình tĩnh

Israel đã nói rằng họ sẽ trả đũa sau cuộc tấn công hôm 13/4. Đó là cuộc tấn công trực tiếp đầu tiên của Iran vào Israel, nhưng không gây thương vong sau khi Israel và các đồng minh bắn hạ hàng trăm tên lửa và máy bay không người lái.

Tehran đã tiến hành các cuộc tấn công đó để đáp trả cuộc không kích được cho là của Israel vào ngày 1/4, phá hủy một tòa nhà trong khu đại sứ quán Iran ở Damascus và giết chết một số sĩ quan Iran, trong đó có một tướng lĩnh hàng đầu.

Không có thông tin nào từ Israel hôm 19/4 về việc liệu họ có lên kế hoạch hành động tiếp theo hay không. Ngoài các cuộc tấn công trực tiếp vào lãnh thổ Iran, họ còn có các cách tấn công khác, bao gồm tấn công mạng và tấn công vào các lực lượng ủy nhiệm của Iran ở nơi khác.

Các nước trên thế giới kêu gọi bình tĩnh.

“Trước các báo cáo về cuộc tấn công hôm 19 tháng 4, chúng tôi kêu gọi tất cả các bên hợp tác để ngăn chặn leo thang hơn nữa”, các ngoại trưởng của Nhóm bảy nền dân chủ công nghiệp phát triển cho biết trong một tuyên bố chung khi kết thúc cuộc họp ở Ý có sự tham dự của Ngoại trưởng Blinken.

Họ cũng kêu gọi ngừng bắn ở Dải Gaza, thả các con tin bị Hamas bắt giữ ở đó, viện trợ cho dân thường ở Gaza và yêu cầu Israel ngừng tấn công Rafah, nơi ẩn náu cuối cùng của hơn một triệu người dân Gaza.

“Điều thực sự cần thiết là khu vực vẫn ổn định và tất cả các bên kiềm chế hành động tiếp theo,” người đứng đầu Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho biết. Bắc Kinh, Moscow và các quốc gia Ả Rập trong khu vực cũng đưa ra những lời kêu gọi tương tự.

Trên thị trường tài chính, giá cổ phiếu toàn cầu giảm, giá dầu tăng và lợi suất trái phiếu Mỹ giảm khi các nhà giao dịch lo lắng về rủi ro.

Không nhắc đến Israel

Ở Iran, tin tức về vụ việc hôm 19/4 không nhắc đến Israel, và truyền hình nhà nước đưa tin rằng các nhà phân tích và chuyên gia dường như bác bỏ quy mô của vụ việc. Một nhà phân tích nói với đài truyền hình nhà nước Iran rằng các máy bay không người lái mini do "những kẻ xâm nhập từ bên trong Iran" điều khiển đã bị lực lượng phòng không ở Isfahan bắn hạ.

Truyền hình nhà nước Iran cho biết rằng ngay sau nửa đêm "đã phát hiện ba máy bay không người lái trên bầu trời Isfahan. Hệ thống phòng không đã hoạt động và tiêu diệt những máy bay không người lái này trên bầu trời".

Truyền thông Israel tránh trích dẫn trực tiếp các quan chức Israel, thay vào đó đề cập đến các ghi nhận của truyền thông nước ngoài trích dẫn các nguồn tin của Israel xác nhận Israel đứng sau các vụ tấn công.

Một số người Israel cho rằng mục đích là để chứng tỏ khả năng tấn công của họ nhưng không gây tổn hại. Một tờ báo ví nó như một câu chuyện trong Cựu ước về [Vua tường lai] David rón rén đến gần Vua Saul và lén cắt vạt áo khoác của Vua – cảnh báo rằng có khả năng giết Vua Saul nhưng đã không làm.

Tổng thống Iran Ebrahim Raisi đã cảnh báo Israel trước cuộc tấn công hôm 19/4 rằng Tehran sẽ "phản ứng nghiêm khắc" đối với bất kỳ cuộc tấn công nào vào lãnh thổ của nước này.

Iran nói với Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc hôm 18/4 rằng họ " buộc phải ngăn chặn bất kỳ hành động phiêu lưu quân sự nào của Israel chống lại lợi ích của chúng tôi" khi tổng thư ký Liên hợp quốc cảnh báo rằng Trung Đông đang ở trong "thời điểm nguy hiểm tối đa".

Đến sáng ngày 19/4, Iran đã mở lại các sân bay và không phận đã bị đóng cửa trong các cuộc tấn công.

Cuộc tấn công của Israel vào Gaza bắt đầu sau khi những người Hồi giáo Hamas tấn công Israel vào ngày 7/10, giết chết 1.200 người, theo thống kê của Israel. Theo Bộ Y tế Gaza, cuộc tấn công quân sự của Israel đã giết chết 34.000 người Palestine ở Gaza.

Các nhóm được Iran hậu thuẫn đã tuyên bố hỗ trợ người Palestine, thực hiện các cuộc tấn công từ Lebanon, Yemen và Iraq, làm dấy lên lo ngại xung đột ở Gaza đang biến thành một cuộc chiến tranh khu vực rộng lớn hơn.